Co to jest dwangsom i w jaki sposób wymusza wykonanie wyroku?
Dwangsom to dodatkowa kara pieniężna, którą sąd może nałożyć równolegle z głównym nakazem, aby zmusić stronę przegrywającą do rzeczywistego wykonania orzeczenia. Działa automatycznie i narasta za każdy dzień zwłoki, aż do ustalonego przez sąd limitu. Dla Polaków mieszkających w Holandii jest to szczególnie przydatne narzędzie w sprawach, w których druga strona celowo ignoruje obowiązki wynikające z wyroku.
Sąd orzeka dwangsom razem z głównym nakazem (veroordeling), określając zarówno wysokość dziennej kary, jak i maksymalną kwotę, po której naliczanie się kończy. Kara nie trafia do budżetu państwa, lecz bezpośrednio do wierzyciela, co zwiększa motywację do szybkiego działania. W praktyce oznacza to, że dłużnik płaci nie tylko za pierwotne zobowiąwanie, ale także za każdy dzień opóźnienia, co często skłania go do natychmiastowej realizacji wyroku.
W jakich przypadkach sąd stosuje dwangsom?
Sąd nakłada dwangsom przede wszystkim wtedy, gdy nakaz dotyczy działania, zaniechania lub tolerowania określonego zachowania. Przykładem może być obowiązek naprawy wad lokalu mieszkalnego, wydania dokumentów czy zaprzestania zakłócania spokoju sąsiadów. Kara nie jest możliwa przy zwykłych nakazach zapłaty określonej sumy pieniężnej – w takich sprawach stosuje się odsetki.
Ważne jest, aby nakaz był sformułowany precyzyjnie. Sąd musi wyraźnie wskazać, co dłużnik ma zrobić, w jakim terminie i pod jakim rygorem. Im dokładniej opisany obowiązek, tym łatwiej później udowodnić jego niewykonanie i naliczyć kary. W sprawach mieszkaniowych dwangsom często pojawia się przy nakazie usunięcia usterek (gebreken), gdy wynajmujący odmawia przeprowadzenia prac mimo wcześniejszego orzeczenia.
Jak przebiega naliczanie i egzekucja dwangsom?
Kary zaczynają się naliczać automatycznie od dnia następującego po upływie terminu wyznaczonego w wyroku. Nie jest potrzebne dodatkowe orzeczenie sądu – wystarczy upływ czasu i brak działania ze strony dłużnika. Aby jednak skutecznie odzyskać naliczone kwoty, wierzyciel musi podjąć konkretne kroki.
Najpierw należy starannie udokumentować brak wykonania nakazu. Pomocne są zdjęcia, nagrania, korespondencja mailowa lub zeznania świadków. Następnie warto zlecić deurwaarderowi (komornikowi) doręczenie odpisu wyroku dłużnikowi. Deurwaarder może następnie przystąpić do egzekucji z majątku dłużnika, w tym z rachunków bankowych, wynagrodzenia czy nieruchomości. W ten sposób naliczone dwangsommen stają się realnie windykowalne.
Czy dłużnik może domagać się zmniejszenia naliczonych kar?
Tak, dłużnik ma prawo wystąpić do sądu z wnioskiem o matiging, czyli zmniejszenie lub złagodzenie już naliczonych kwot. Sąd rozważa taki wniosek, gdy kary wydają się rażąco wysokie w stosunku do wagi naruszenia lub gdy dłużnik podjął realne, choć nieskuteczne próby wykonania obowiązku.
Matiging nie jest jednak automatyczny. Sąd bada, czy dłużnik działał w dobrej wierze i czy istnieją okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie. W praktyce sądy podchodzą do takich wniosków ostrożnie, aby nie osłabiać skuteczności samego mechanizmu dwangsom. Jeśli jednak naliczone kwoty osiągnęły poziom absurdalny w stosunku do pierwotnego zobowiąwania, istnieje szansa na częściowe obniżenie kary.
Jak dwangsom sprawdza się w praktyce przy sporach z wynajmującym?
Wynajmujący, który mimo wyroku nie usuwa usterek w mieszkaniu, naraża się na naliczanie dwangsom za każdy dzień zwłoki. W takiej sytuacji lokator może nie tylko dochodzić napraw, ale także odzyskać dodatkowe kwoty za opóźnienie. Mechanizm ten działa szczególnie skutecznie, ponieważ presja finansowa rośnie z każdym dniem.
W praktyce wystarczy, że lokator udokumentuje stan mieszkania i brak reakcji wynajmującego. Po upływie terminu wskazanego w wyroku kary zaczynają się naliczać. Deurwaarder może następnie zająć się ich egzekucją, co często skłania wynajmującego do szybkiego działania. Dzięki temu dwangsom staje się realnym narzędziem ochrony praw najemcy w Holandii.
Najczęściej zadawane pytania
Czy dwangsom można orzec w każdej sprawie sądowej?
Nie. Kara ta dotyczy wyłącznie nakazów o charakterze czynienia, zaniechania lub tolerowania. Nie stosuje się jej przy zwykłych roszczeniach o zapłatę sumy pieniężnej.
Ile czasu ma dłużnik na wykonanie wyroku przed naliczaniem kar?
Termin określa sąd w wyroku. Po jego upływie kary zaczynają się naliczać automatycznie, chyba że dłużnik udowodni, że wykonał obowiązek w całości.
Czy mogę sam egzekwować dwangsom bez komornika?
W praktyce egzekucja wymaga udziału deurwaardera, który ma uprawnienia do zajmowania majątku dłużnika i przymusowego ściągania należności.
Co się dzieje, gdy dłużnik częściowo wykona nakaz?
Sąd może wówczas rozważyć zmniejszenie kar w ramach matiging, ale tylko jeśli częściowe wykonanie było znaczące i nastąpiło w dobrej wierze.
Czy dwangsom przedawnia się tak samo jak zwykłe długi?
Tak, naliczane kary podlegają ogólnym zasadom przedawnienia roszczeń, dlatego warto działać szybko po upływie terminu wykonania wyroku.
Jeśli druga strona nadal ignoruje wyrok mimo orzeczonego dwangsom, warto skonsultować sprawę z prawnikiem specjalizującym się w egzekucji orzeczeń sądowych w Holandii. Kancelaria Arslan Advocaten pomoże ocenić szanse na skuteczne wyegzekwowanie należności i poprowadzi niezbędne działania.