Czy wynajmujący może odmówić Ci mieszkania tylko dlatego, że jesteś Polakiem?
Tak, odmowa wynajmu wyłącznie ze względu na polskie pochodzenie jest w Holandii zabroniona i stanowi formę dyskryminacji. Wynajmujący nie może otwarcie ani pośrednio wykluczać kandydatów na podstawie narodowości, nawet jeśli powołuje się na preferencje innych lokatorów lub własne doświadczenia. Taka praktyka narusza zasadę równego traktowania i może skutkować odpowiedzialnością prawną.
W praktyce oznacza to, że ogłoszenie zawierające sformułowania typu „tylko dla Holendrów” lub „no Eastern Europeans” jest nielegalne. Podobnie bezpodstawna odmowa po rozmowie, gdy wszystkie inne warunki zostały spełnione, może być zakwestionowana. Osoba poszkodowana ma prawo żądać wyjaśnień oraz zgłosić sprawę do odpowiednich organów. Ważne jest jednak, aby dysponować dowodami, które pozwolą wykazać, że decyzja wynajmującego opierała się właśnie na pochodzeniu, a nie na obiektywnych przesłankach takich jak brak wystarczającego dochodu czy negatywne referencje.
Jakie formy dyskryminacji spotyka się najczęściej przy wynajmie mieszkań?
Dyskryminacja na rynku mieszkaniowym przybiera różne postacie i nie zawsze jest wyrażona wprost. Bezpośrednia odmowa to najprostszy przypadek, gdy wynajmujący wprost informuje, że nie wynajmuje Polakom lub obywatelom Europy Wschodniej. Częściej jednak spotyka się formy pośrednie, które na pierwszym rzut oka wydają się neutralne.
Przykładem jest żądanie znacznie wyższego dochodu lub większej kaucji wyłącznie od cudzoziemców, mimo że Polak spełnia standardowe wymagania rynkowe. Inna metoda to wymaganie „doskonałej znajomości języka holenderskiego” przy wynajmie mieszkania w dzielnicy, gdzie większość mieszkańców posługuje się angielskim. Maklerzy (makelaar) czasem pomijają polskich kandydatów przy prezentacjach, tłumacząc to „preferencjami właściciela”. Zdarza się również, że agencje nieruchomości stosują nieformalne listy kolejkowe, w których osoby o holenderskim nazwisku są przesuwane do przodu.
Co zrobić, gdy spotkasz się z odmową wynajmu ze względu na pochodzenie?
Pierwszym krokiem jest dokładne udokumentowanie całej sytuacji. Warto zachować całą korespondencję mailową i wiadomości, zrobić zrzuty ekranu ogłoszeń oraz zapisać datę, godzinę i treść rozmowy telefonicznej. Jeśli odmowa padła ustnie, można poprosić o potwierdzenie na piśmie, na przykład wysyłając krótką wiadomość z pytaniem o powód decyzji.
Kolejnym działaniem jest zgłoszenie sprawy do instytucji zajmujących się równym traktowaniem. Można również poinformować platformę, na której pojawiło się ogłoszenie, o naruszeniu jej zasad antydyskryminacyjnych. W niektórych przypadkach warto rozważyć złożenie skargi cywilnej w sądzie, zwłaszcza gdy dyskryminacja spowodowała wymierne straty, na przykład dodatkowe koszty związane z dłuższym poszukiwaniem mieszkania. Im więcej konkretnych dowodów uda się zebrać, tym większa szansa na skuteczne dochodzenie swoich praw.
Jak zgłosić dyskryminację na rynku mieszkaniowym?
Zgłoszenie dyskryminacji rozpoczyna się zwykle od kontaktu z lokalną organizacją antydyskryminacyjną lub niezależnym organem badającym skargi. Procedura jest bezpłatna i nie wymaga natychmiastowego angażowania prawnika. Po złożeniu skargi organ analizuje zgromadzone materiały i może poprosić wynajmującego o wyjaśnienia.
Wynajmujący otrzymuje możliwość ustosunkowania się do zarzutów. Jeśli organ uzna, że doszło do naruszenia, wydaje opinię, która choć nie jest prawnie wiążąca, ma znaczący wpływ na praktykę firm i osób prywatnych. Wiele osób decyduje się na równoległe zgłoszenie sprawy na platformie ogłoszeniowej, co często skutkuje szybkim usunięciem dyskryminującego ogłoszenia. W razie potrzeby można także wystąpić o odszkodowanie na drodze sądowej, korzystając z opinii wydanej przez organ.
Czy agencje pracy mogą dyskryminować przy zapewnianiu zakwaterowania?
Agencje pracy, które oferują mieszkania w ramach pakietu dla pracowników, również podlegają zakazowi dyskryminacji. Jeśli polskim pracownikom przydzielane są gorsze warunki mieszkaniowe niż holenderskim lub innym grupom, może to stanowić naruszenie zasady równego traktowania. Przykładem jest sytuacja, w której Polacy otrzymują pokoje w większym zagęszczeniu lub w lokalizacjach o niższym standardzie, mimo identycznych warunków zatrudnienia.
W takim przypadku warto zebrać informacje o warunkach oferowanych różnym grupom pracowników oraz zachować korespondencję z agencją. Zgłoszenie może dotyczyć zarówno samej agencji, jak i właściciela nieruchomości, który współpracuje z agencją przy wynajmie. Skuteczne udokumentowanie różnic w traktowaniu zwiększa szanse na pozytywne rozpatrzenie sprawy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę nagrać rozmowę z wynajmującym jako dowód?
Tak, w Holandii dopuszczalne jest nagrywanie rozmowy, w której sam bierzesz udział, pod warunkiem że nie naruszasz prywatności osób trzecich.
Ile czasu mam na zgłoszenie dyskryminacji?
Nie ma sztywnego terminu przedawnienia dla skarg do organów równościowych, jednak im szybciej zgłosisz sprawę, tym łatwiej zgromadzić świeże dowody.
Czy wynajmujący może wymagać holenderskiego gwaranta?
Wymaganie gwaranta jest dozwolone, ale nie może być stosowane wyłącznie wobec cudzoziemców – musi dotyczyć wszystkich kandydatów na równych zasadach.
Co się dzieje po złożeniu skargi?
Organ kontaktuje się z wynajmującym, analizuje dowdy i wydaje opinię, która często skłania stronę przeciwną do zmiany praktyki lub ugody.
Czy mogę dochodzić odszkodowania?
Tak, w przypadku udowodnionej dyskryminacji można wystąpić o rekompensatę za poniesione straty i krzywdę moralną.
Jeśli doświadczyłeś dyskryminacji przy poszukiwaniu mieszkania w Holandii, skontaktuj się z kancelarią Arslan Advocaten. Prawnicy pomogą ocenić sytuację, przygotować dokumentację i poprowadzić sprawę przed właściwymi organami.