Opieka psychiatryczna (GGZ) w Holandii — Twoje prawa
GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg — opieka zdrowia psychicznego) w Holandii jest dobrze rozwinięta, ale skomplikowana pod względem prawnym. Dla Polaków w Holandii ważne jest zrozumienie, kiedy i jak można uzyskać pomoc psychiatryczną, a także jakie prawa ma pacjent — szczególnie w sytuacji przymusowego leczenia.
Wet verplichte GGZ — ustawa o przymusowej opiece psychiatrycznej
Od 2020 roku obowiązuje Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz — ustawa o przymusowej opiece psychiatrycznej). Zastąpiła ona starą ustawę BOPZ. Wvggz określa, kiedy osoba może być poddana przymusowemu leczeniu psychiatrycznemu — wyłącznie gdy stanowi ernstig nadeel (poważne zagrożenie) dla siebie lub otoczenia z powodu zaburzeń psychicznych.
Procedura przymusowej hospitalizacji
Istnieją dwie ścieżki przymusowego leczenia:
- Crisismaatregel (środek kryzysowy) — zarządzany przez burmistrza w sytuacji nagłej, ważny 3 dni, z możliwością przedłużenia przez sąd
- Zorgmachtiging (upoważnienie do opieki) — wydawane przez sąd po wniosku oficera sprawiedliwości, na podstawie opinii psychiatry
W obu przypadkach osoba ma prawo do advocaat (adwokata), który jest wyznaczany z urzędu i bezpłatnie. Sąd wysłucha pacjenta przed podjęciem decyzji.
Prawa pacjenta GGZ
Pacjent psychiatryczny w Holandii ma szerokie prawa:
- Prawo do informacji o swoim stanie zdrowia i leczeniu (w zrozumiałym języku)
- Prawo do odmowy leczenia (chyba że zastosowano Wvggz)
- Prawo do patiëntenvertrouwenspersoon (PVP — zaufanej osoby pacjenta) — niezależnego doradcy
- Prawo do wglądu w dokumentację medyczną
- Prawo do złożenia skargi do klachtencommissie (komisji skargowej)
- Prawo do drugiej opinii medycznej
Bariera językowa w GGZ
Polscy pacjenci psychiatryczni w Holandii napotykają barierę językową, która utrudnia diagnostykę i leczenie. Masz prawo do tłumacza podczas konsultacji psychiatrycznych — instytucja GGZ powinna go zapewnić. Niektóre placówki GGZ oferują terapię w języku polskim lub angielskim.
Dostęp do opieki psychiatrycznej
Aby uzyskać pomoc GGZ w Holandii, potrzebujesz skierowania od huisarts (lekarza domowego). Basis-GGZ (podstawowa opieka) obejmuje krótkie terapie (do 12 sesji). Specialistische GGZ (specjalistyczna opieka) dotyczy poważniejszych zaburzeń. Opieka psychiatryczna jest pokrywana z basisverzekering (podstawowego ubezpieczenia), ale obowiązuje eigen risico.
Wachtlijsten — listy oczekiwania
Największym problemem GGZ w Holandii są długie wachtlijsten (listy oczekiwania) — nawet 6-12 miesięcy. W nagłych przypadkach udaj się na spoedeisende hulp (pogotowie) lub zadzwoń na 113 Zelfmoordpreventie (113 — linia zapobiegania samobójstwom).
Potrzebujesz prawnej pomocy w sprawie dotyczącej GGZ lub przymusowego leczenia? Zadzwoń — 070 4500 300 lub napisz na pomoc@arslan.nl.