Ochrona sygnalistów (klokkenluiders) w Holandii
Jeśli w pracy zauważasz poważne nieprawidłowości — oszustwa, zagrożenie bezpieczeństwa, łamanie prawa — masz prawo je zgłosić jako klokkenluider (sygnalista). Holenderska Wet bescherming klokkenluiders (ustawa o ochronie sygnalistów) chroni Cię przed odwetem pracodawcy. Dla polskich pracowników ta ochrona jest szczególnie ważna.
Co możesz zgłosić?
Ustawa chroni zgłoszenia dotyczące vermoeden van een misstand (podejrzenia nieprawidłowości) o znaczeniu publicznym:
- Naruszenie prawa (np. niepłacenie minimalnego wynagrodzenia, praca na czarno)
- Zagrożenie zdrowia publicznego lub bezpieczeństwa
- Zagrożenie środowiska
- Oszustwo finansowe lub korupcja
- Zagrożenie prawidłowego funkcjonowania instytucji publicznej
Procedura zgłaszania
Zalecana kolejność zgłaszania to:
- Intern — najpierw zgłoś nieprawidłowość wewnętrznie w firmie (vertrouwenspersoon, compliance officer lub zarząd)
- Extern — jeśli firma nie reaguje lub zgłoszenie wewnętrzne nie jest możliwe, zgłoś do właściwego organu (np. Inspectie SZW, AFM, ACM)
- Huis voor Klokkenluiders — niezależna instytucja doradcza i badawcza dla sygnalistów
Od 2023 roku możesz bezpośrednio zgłosić się do organu zewnętrznego, pomijając etap wewnętrzny, jeśli masz uzasadnione obawy.
Ochrona przed odwetem
Pracodawca nie może podjąć żadnych negatywnych działań wobec sygnalisty (benadeelingsverbod). Zakazane są m.in.:
- Zwolnienie lub nieprzedłużenie umowy
- Degradacja lub przeniesienie
- Zmniejszenie wynagrodzenia
- Mobbing lub izolacja
- Negatywna ocena pracownicza
- Umieszczenie na czarnej liście w branży
Ważne: ciężar dowodu spoczywa na pracodawcy — to pracodawca musi udowodnić, że negatywne działania nie były odwetem za zgłoszenie.
Obowiązki pracodawcy
Firmy z 50+ pracownikami muszą posiadać wewnętrzną procedurę zgłaszania nieprawidłowości (interne meldregeling). Procedura musi być znana pracownikom. Mniejsze firmy nie mają tego obowiązku, ale pracownicy nadal są chronieni ustawą.
Polscy pracownicy jako sygnaliści
Polscy pracownicy, szczególnie w branżach takich jak logistyka, rolnictwo i sprzątanie, często obserwują nieprawidłowości (praca na czarno, niepłacenie nadgodzin, niebezpieczne warunki). Obawa przed utratą pracy powstrzymuje wielu od zgłaszania. Pamiętaj: ustawa chroni Cię niezależnie od formy zatrudnienia — także pracowników tymczasowych, ZZP i stażystów.
Chcesz zgłosić nieprawidłowości i potrzebujesz wsparcia prawnego? Zadzwoń — 070 4500 300 lub napisz na [email protected]. Zapewniamy poufność.