Prawa obywatela UE (Unieburger) w Holandii
Jako obywatel Unii Europejskiej masz w Holandii szerokie prawa wynikające z vrij verkeer van personen (swobodnego przepływu osób). Jednak prawa te nie są nieograniczone — zależą od Twojej sytuacji (pracownik, student, samozatrudniony). Znajomość swoich praw jako Unieburger (obywatel UE) jest kluczowa.
Verblijfsrecht — prawo pobytu
Twoje prawo pobytu w Holandii zależy od długości pobytu:
- Do 3 miesięcy: bezwarunkowe prawo pobytu — potrzebujesz tylko ważnego paszportu lub dowodu osobistego
- 3 miesiące – 5 lat: prawo pobytu pod warunkiem, że jesteś pracownikiem, samozatrudnionym, studentem lub osobą z wystarczającymi środkami do życia
- Po 5 latach: duurzaam verblijfsrecht (stałe prawo pobytu) — bezwarunkowe, odporne na utratę pracy czy dochodu
Rejestracja w BRP
Jeśli planujesz pobyt dłuższy niż 4 miesiące, musisz się zarejestrować w BRP (Basisregistratie Personen) w swojej gminie. Nie potrzebujesz pozwolenia na pobyt (verblijfsvergunning) — wystarczy rejestracja. Otrzymasz BSN (Burgerservicenummer), który jest niezbędny do pracy, otwarcia konta bankowego i korzystania z opieki zdrowotnej.
Prawo do pracy
Jako obywatel UE masz nieograniczone prawo do pracy w Holandii — nie potrzebujesz tewerkstellingsvergunning (pozwolenia na pracę). Dotyczy to zarówno pracy na etacie, jak i samozatrudnienia (ZZP). Pracodawca nie może dyskryminować Cię ze względu na obywatelstwo — masz prawo do takich samych warunków jak holenderscy pracownicy.
Exporteerbaarheid — eksport świadczeń
Wiele holenderskich świadczeń możesz „eksportować" do innego kraju UE:
- AOW (emerytura) — wypłacana niezależnie od kraju zamieszkania
- Kinderbijslag (zasiłek na dzieci) — możesz otrzymywać nawet gdy dzieci mieszkają w Polsce
- WW (zasiłek dla bezrobotnych) — możesz przenieść na 3-6 miesięcy do Polski przy szukaniu pracy
- WIA (świadczenie z tytułu niezdolności do pracy) — eksportowalne
Łączenie rodzin (gezinshereniging)
Jako obywatel UE pracujący w Holandii masz prawo sprowadzić rodzinę:
- Małżonka lub zarejestrowanego partnera
- Dzieci do 21 lat lub pozostające na utrzymaniu
- Rodziców pozostających na utrzymaniu
Członkowie rodziny — nawet spoza UE — otrzymują verblijfskaart (kartę pobytu) i prawo do pracy. Procedura jest prostsza niż dla obywateli holenderskich łączących rodzinę z osobami spoza UE.
Utrata prawa pobytu
Choć jako obywatel UE masz silne prawo pobytu, możesz je utracić jeśli: nie masz pracy, ubezpieczenia zdrowotnego ani środków do życia (po 3 miesiącach), lub gdy stanowisz zagrożenie dla porządku publicznego (openbare orde). Po uzyskaniu duurzaam verblijfsrecht (5 lat) utrata jest bardzo trudna.
Pytania o swoje prawa jako obywatel UE? Zadzwoń — 070 4500 300 lub napisz na pomoc@arslan.nl.