Prawo spadkowe w Holandii — podstawy
Holenderskie prawo spadkowe (erfrecht) jest uregulowane w Księdze 4 Kodeksu Cywilnego (Burgerlijk Wetboek). Dla polskich migrantów, którzy budują swoje życie w Holandii, ale często mają też majątek w Polsce, zrozumienie zasad dziedziczenia w obu krajach jest szczególnie istotne.
Dziedziczenie ustawowe — kto dziedziczy?
Jeśli zmarły nie zostawił testamentu, obowiązuje dziedziczenie ustawowe (wettelijk erfrecht). Kolejność dziedziczenia:
- Małżonek/partner + dzieci — dziedziczą w równych częściach. Ale: małżonek otrzymuje cały majątek w użytkowanie (wettelijke verdeling), dzieci mają roszczenia pieniężne, wymagalne dopiero po śmierci drugiego rodzica
- Rodzice + rodzeństwo — jeśli nie ma dzieci
- Dziadkowie — jeśli nie ma rodziców i rodzeństwa
- Pradziadkowie — dalsi krewni
Różnice z polskim prawem spadkowym
Kluczowe różnice, które Polacy powinni znać:
- W Holandii nie ma zachowku w polskim rozumieniu — istnieje legitieme portie (połowa udziału ustawowego), ale działa inaczej niż polski zachowek
- Małżonek ma znacznie silniejszą pozycję w holenderskim prawie spadkowym niż w polskim
- Holenderski system wettelijke verdeling oznacza, że dzieci nie mogą żądać natychmiastowej wypłaty spadku
Testament w Holandii
Testament (testament) w Holandii musi być sporządzony przez notariusza (notarieel testament). Nie ma możliwości sporządzenia testamentu własnoręcznego jak w Polsce.
Co możesz uregulować w testamencie?
- Kto dziedziczy i w jakich częściach
- Wydziedziczenie (onterving) — ale z zachowaniem legitieme portie
- Legaty (legaten) — przekazanie konkretnych przedmiotów
- Wyznaczenie wykonawcy testamentu (executeur)
- Testamentair bewind — zarząd nad majątkiem np. małoletnich dzieci
- Klauzule dotyczące partnera (langstlevende-clausule)
Rejestracja testamentu
Każdy testament sporządzony w Holandii jest rejestrowany w Centraal Testamentenregister (CTR). Po śmierci notariusz sprawdza w CTR, czy istnieje testament.
Podatek spadkowy (erfbelasting)
W Holandii obowiązuje podatek spadkowy, którego stawki zależą od pokrewieństwa:
- Małżonek/partner: kwota wolna ok. 795 000 €, stawka 10-20%
- Dzieci: kwota wolna ok. 25 000 €, stawka 10-20%
- Wnuki: kwota wolna ok. 25 000 €, stawka 18-36%
- Inne osoby: kwota wolna ok. 2 500 €, stawka 30-40%
W Polsce podatek od spadków jest znacznie niższy, a najbliższa rodzina jest zwolniona (grupa I). To ważne przy planowaniu spadkowym.
Spadek transgraniczny — Polska i Holandia
Dla polskich migrantów kluczowe jest rozporządzenie UE nr 650/2012 o spadkach transgranicznych:
- Zasada ogólna: stosuje się prawo kraju ostatniego zamieszkania zmarłego (gewone verblijfplaats)
- Wybór prawa (rechtskeuze): w testamencie możesz wybrać prawo swojego obywatelstwa — czyli prawo polskie
- Europejskie Poświadczenie Spadkowe (Europese erfrechtverklaring) — ułatwia dochodzenie praw spadkowych w innym kraju UE
Praktyczny przykład
Jeśli mieszkasz w Holandii i umrzesz bez testamentu — zastosowanie ma prawo holenderskie, nawet do nieruchomości w Polsce. Jeśli chcesz, żeby Twój spadek był rozstrzygany według prawa polskiego — musisz to wyraźnie zapisać w testamencie.
Co robić po śmierci bliskiego?
- Zgłoś zgon do gminy (gemeente) — w ciągu 5 dni
- Skontaktuj się z notariuszem — sprawdzi CTR i poprowadzi postępowanie spadkowe
- Verklaring van erfrecht — akt poświadczenia dziedziczenia, potrzebny do dostępu do kont bankowych
- Aangifte erfbelasting — deklaracja podatkowa w ciągu 8 miesięcy
- Dokumenty polskie — jeśli zmarły miał majątek w Polsce, potrzebne będą dodatkowe procedury
Potrzebujesz porady w sprawie spadkowej? Nasi prawnicy pomogą Ci z testamentem, dziedziczeniem i sprawami transgranicznymi. Zadzwoń: 070 4500 300 lub napisz: pomoc@arslan.nl.