Zatrzymanie przez policję — podstawowe prawa
Zatrzymanie przez policję (aanhouding) w Holandii może być przerażającym doświadczeniem, szczególnie dla polskich migrantów nieznających holenderskiego systemu prawnego. Kluczowe jest, aby znać swoje prawa — niezależnie od tego, czy jesteś podejrzanym (verdachte), świadkiem (getuige) czy osobą przesłuchiwaną (verhoorde).
Twoje podstawowe prawa
1. Prawo do milczenia (zwijgrecht)
Masz prawo odmówić odpowiedzi na pytania policji — art. 29 Wetboek van Strafvordering (Sv):
- Nie musisz zeznawać przeciwko sobie
- Policja musi Cię o tym poinformować (cautie): „U bent niet tot antwoorden verplicht"
- Skorzystanie z prawa do milczenia nie może być użyte przeciwko Tobie
- Zalecenie: korzystaj z tego prawa do czasu rozmowy z adwokatem
2. Prawo do adwokata (recht op rechtsbijstand)
- Consultatiebijstand — prawo do rozmowy z adwokatem przed pierwszym przesłuchaniem
- Verhoorbijstand — prawo do obecności adwokata podczas przesłuchania
- Piketadvocaat — bezpłatny adwokat dyżurny, niezależnie od Twoich dochodów
- Policja musi umożliwić Ci kontakt z adwokatem
3. Prawo do tłumacza (recht op tolkenbijstand)
- Jeśli nie mówisz po holendersku, masz prawo do bezpłatnego tłumacza
- Tłumacz powinien być profesjonalny i niezależny
- Żądaj tłumacza — nie polegaj na policjantach „mówiących trochę po polsku"
- Prawo wynika z art. 6 EVRM i holenderskiego prawa
4. Prawo do informacji (recht op informatie)
- Musisz być poinformowany o: powodzie zatrzymania, zarzutach, swoich prawach
- Brief van rechten (list z prawami) — musi być Ci wręczony w zrozumiałym języku
Procedura zatrzymania
Staandehouding
Policja może Cię zatrzymać do wylegitymowania (staandehouding) i poprosić o identyfikację. W Holandii masz obowiązek posiadania i okazania dokumentu tożsamości (identificatieplicht).
Aanhouding — zatrzymanie
- Zatrzymanie — policja przewozi Cię na komisariat
- Ophouden voor verhoor — zatrzymanie do przesłuchania (max 9 godzin, nie licząc godzin nocnych 00:00-09:00)
- Inverzekeringstelling — przedłużone zatrzymanie na polecenie officier van justitie (max 3 dni)
- Bewaring — dalsze zatrzymanie na polecenie rechter-commissaris (max 14 dni)
- Gevangenhouding — dalsze zatrzymanie na polecenie raadkamer (max 90 dni)
Fouillering — przeszukanie osoby
Policja może Cię przeszukać:
- Veiligheidsfouillering — pobieżne sprawdzenie broni (np. przy zatrzymaniu)
- Onderzoek aan lichaam — dokładniejsze przeszukanie (wymaga polecenia officier)
- Onderzoek in lichaam — inwazyjne badanie (wymaga polecenia rechter-commissaris)
Co NIE wolno policji?
- Stosować przemocy ponad konieczną (proportioneel geweld)
- Przesłuchiwać bez informowania o prawach (cautie)
- Odmawiać kontaktu z adwokatem
- Odmawiać tłumacza
- Przetrzymywać bez podstawy prawnej ponad limity czasowe
Praktyczne porady dla polskich migrantów
- Noś dowód tożsamości — brak dokumentu = grzywna ok. 100 €
- Zachowaj spokój — nie stawiaj oporu fizycznego
- Korzystaj z prawa do milczenia — „Ik wil een advocaat" (chcę adwokata)
- Żądaj tłumacza — „Ik heb een tolk nodig" (potrzebuję tłumacza)
- Nie podpisuj dokumentów, których nie rozumiesz
- Zapamiętaj numery policjantów (identyfikacyjne)
Zostałeś zatrzymany lub masz sprawę karną? Nie składaj zeznań bez adwokata. Zadzwoń: 070 4500 300 lub napisz: pomoc@arslan.nl.