ZZP'er czy pracownik? Schijnzelfstandigheid w Holandii
Tysiące polskich migrantów w Holandii pracuje jako ZZP'er (zelfstandige zonder personeel — samozatrudniony bez pracowników). Ale w wielu przypadkach ten status jest pozorny — w rzeczywistości wykonujesz pracę jak pracownik, ale bez ochrony pracowniczej. To zjawisko nazywa się schijnzelfstandigheid (pozorne samozatrudnienie).
Kiedy jesteś pracownikiem, a nie ZZP'erem?
Holenderski Sąd Najwyższy (Hoge Raad) w wyroku Deliveroo (2023) ustalił kryteria rozróżnienia:
- Gezagsverhouding (stosunek podległości) — czy zleceniodawca kontroluje jak, kiedy i gdzie pracujesz?
- Inbedding (wbudowanie) — czy Twoja praca jest istotną częścią organizacji zleceniodawcy?
- Eigen rekening en risico — czy ponosisz własne ryzyko biznesowe?
- Ondernemerschap — czy zachowujesz się jak przedsiębiorca (wielu klientów, własny marketing, inwestycje)?
Sygnały ostrzegawcze — możesz być „pozornym ZZP'erem"
- Masz jednego zleceniodawcę (opdrachtgever)
- Pracujesz w stałych godzinach wyznaczonych przez zleceniodawcę
- Używasz narzędzi i sprzętu zleceniodawcy
- Nosisz firmową odzież zleceniodawcy
- Nie możesz się dać zastąpić (vervangingsrecht)
- Wykonujesz tę samą pracę co stali pracownicy
- Zleceniodawca kontroluje sposób wykonywania pracy
Konsekwencje uznania za pracownika
Jeśli sąd lub Belastingdienst uzna, że jesteś pracownikiem:
Dla Ciebie (korzystne!):
- Prawo do minimumloon (minimalnego wynagrodzenia)
- Prawo do vakantiegeld (8% dodatku urlopowego)
- Prawo do loondoorbetaling bij ziekte (wynagrodzenia chorobowego)
- Ochrona przed nieuzasadnionym zwolnieniem
- Prawo do WW (zasiłku dla bezrobotnych)
- Prawo do pensioen (emerytury)
- Transitievergoeding przy zakończeniu umowy
Dla zleceniodawcy (negatywne):
- Naheffing — zaległy podatek dochodowy i składki
- Boete — kara od Belastingdienst
- Obowiązek wypłaty zaległych świadczeń pracowniczych
Wet DBA i przyszłe zmiany
Holenderski rząd pracuje nad nowym prawem regulującym status ZZP'erów:
- Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) — obecny system, ale Belastingdienst stosuje handhavingsmoratorium (moratorium na egzekwowanie)
- Planowane zaostrzenie kontroli od 2025 r.
- Obowiązkowe ubezpieczenie AOV dla ZZP'erów (arbeidsongeschiktheidsverzekering) od 2027 r.
Co możesz zrobić jako pozorny ZZP'er?
- Oceń swoją sytuację — sprawdź, czy spełniasz kryteria pracownika
- Zbieraj dowody — screenshoty, maile, grafiki, instrukcje od zleceniodawcy
- Skontaktuj się z prawnikiem — bezpłatna ocena Twojej sytuacji
- Złóż wniosek do sądu o ustalenie stosunku pracy (arbeidsovereenkomst)
- Możesz też zgłosić się do Belastingdienst lub Inspectie SZW
Pracujesz jako ZZP'er, ale czujesz się jak pracownik? Zadzwoń
Nasi prawnicy ocenią Twoją sytuację i pomogą Ci uzyskać należne prawa. Telefon: 070 4500 300, e-mail: pomoc@arslan.nl.