Słownik Prawniczy
Wyjaśnienie często używanych terminów prawniczych
R
128 terminówRestitutie
Restitutie (zwrot) – zwrócenie wcześniej zapłaconej kwoty lub spełnionego świadczenia.
Restitutierisico
Restitutierisico (ryzyko zwrotu) – ryzyko, że zasądzona kwota będzie musiała zostać zwrócona po zmianie wyroku.
Resultaatsverplichting
Resultaatsverplichting (zobowiązanie rezultatu) – zobowiązanie, w którym dłużnik musi osiągnąć określony rezultat.
Retentie
Retentie (prawo zatrzymania) – prawo do zatrzymania rzeczy należącej do dłużnika do czasu spełnienia roszczenia.
Retentierecht
Retentierecht (prawo retencji) – ustawowe prawo do zatrzymania cudzej rzeczy jako zabezpieczenia zapłaty należności.
Retentierecht in faillissement
Retentierecht in faillissement (prawo retencji w upadłości) – pozycja wierzyciela z prawem zatrzymania w postępowaniu upadłościowym.
Retrocessie
Retrocessie (retrocesja) – ponowne przeniesienie prawa lub nieruchomości z powrotem na poprzedniego właściciela.
Revalidatie
Revalidatie (rehabilitacja medyczna) – leczenie mające na celu przywrócenie sprawności fizycznej lub psychicznej po urazie.
Richtlijn
Richtlijn (dyrektywa) – akt prawny UE zobowiązujący państwa członkowskie do osiągnięcia określonego celu.
Rijden onder invloed
Rijden onder invloed (jazda pod wpływem) – prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu lub narkotyków, stanowiące przestępstwo.
Rijksoverheid
Rijksoverheid (rząd centralny) – centralna władza państwowa Królestwa Niderlandów obejmująca ministerstwa i organy rządowe.
Risicoaansprakelijkheid
Risicoaansprakelijkheid (odpowiedzialność na zasadzie ryzyka) – odpowiedzialność niezależna od winy, wynikająca z samego faktu.
Risicoaansprakelijkheid
Risico-aansprakelijkheid (odpowiedzialność na zasadzie ryzyka) – odpowiedzialność powstająca bez konieczności wykazania winy.
Risicoaanvaarding
Risicoaanvaarding (przyjęcie ryzyka) – świadome zaakceptowanie ryzyka, mogące ograniczyć odpowiedzialność sprawcy szkody.
Risicoanalyse
Risicoanalyse (analiza ryzyka) – systematyczna ocena potencjalnych zagrożeń i ich skutków w kontekście prawnym lub biznesowym.
Risicodekking
Risicodekking (zakres ochrony ubezpieczeniowej) – zakres ryzyk objętych ochroną ubezpieczeniową.
Risicopremie
Risicopremie (składka za ryzyko) – część składki ubezpieczeniowej odpowiadająca pokryciu ubezpieczonego ryzyka.
Risicoregeling
Risicoregeling (regulacja ryzyka) – przepisy lub umowne ustalenia dotyczące podziału ryzyka między stronami.
Roekeloosheid
Roekeloosheid (lekkomyślność) – świadome podejmowanie nieodpowiedzialnego ryzyka z poważnymi konsekwencjami prawnymi.
Roerende zaak
Roerende zaak (rzecz ruchoma) – przedmiot materialny, który nie jest na stałe związany z gruntem.
Rogatoire commissie
Rogatoire commissie (komisja rogatoryjna) – wniosek sądu do sądu zagranicznego o wykonanie czynności procesowej.
Rolzitting
Rolzitting (posiedzenie wokandowe) – posiedzenie sądu, na którym podejmowane są decyzje proceduralne w sprawach cywilnych.
Rome I-Verordening
Rome I-Verordening (rozporządzenie Rzym I) – unijne rozporządzenie określające prawo właściwe dla zobowiązań umownych.
Rome II-Verordening
Rome II-Verordening (rozporządzenie Rzym II) – unijne rozporządzenie określające prawo właściwe dla zobowiązań pozaumownych.
Rompovereenkomst
Rompovereenkomst (umowa bazowa) – podstawowa umowa określająca główne zasady przyszłej współpracy między stronami.
Royalties
Royalties (tantiemy) – wynagrodzenie za korzystanie z własności intelektualnej lub praw eksploatacyjnych.
Royement
Royement (wykreślenie) – usunięcie wpisu z rejestru lub zakończenie członkostwa w organizacji.
Rughernia
Rughernia (przepuklina krążka międzykręgowego) – schorzenie kręgosłupa istotne prawnie w kontekście odszkodowań.
Rugklachten
Rugklachten (dolegliwości kręgosłupa) – bóle pleców mogące stanowić podstawę roszczeń odszkodowawczych.
Rugletsel
Rugletsel (uraz kręgosłupa) – uszkodzenie kręgosłupa będące podstawą roszczeń odszkodowawczych po wypadku.
Ruiling
Ruiling (zamiana) – umowa, w której strony wzajemnie przenoszą na siebie własność rzeczy.
Relatiebeding
Relatiebeding (klauzula o zakazie kontaktów) – postanowienie umowne zabraniające kontaktowania się z klientami pracodawcy po odejściu.
Relatieve bevoegdheid
Relatieve bevoegdheid (właściwość miejscowa) – określa, który sąd jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę strony.
Relatieve competentie
Relatieve competentie (kompetencja terytorialna) – właściwość sądu ustalana na podstawie kryteriów geograficznych.
Relativiteitsbeginsel
Relativiteitsbeginsel (zasada relatywności) – wymóg, by naruszona norma chroniła konkretnie interesy poszkodowanego.
Relativiteitsvereiste
Relativiteitsvereiste (wymóg relatywności) – warunek, że naruszona norma musi służyć ochronie poszkodowanego.
Renovatie
Renovatie (renowacja) – gruntowna naprawa lub modernizacja budynku lub mieszkania, mająca skutki prawne dla najemcy.
Rente
Rente (odsetki) – wynagrodzenie za korzystanie z kapitału przez określony czas, naliczane od kwoty głównej.
Rentegratie
Rentegratie (reintegracja zawodowa) – proces powrotu pracownika do pracy po okresie choroby lub niezdolności do pracy.
Renvooiprocedure
Renvooiprocedure (postępowanie weryfikacyjne) – sądowe postępowanie rozstrzygające spory o wierzytelności w upadłości.
Reorganisatie
Reorganisatie (reorganizacja) – gruntowna zmiana struktury lub organizacji przedsiębiorstwa, często skutkująca zwolnieniami.
Reorganisatie in faillissement
Reorganisatie in faillissement (reorganizacja w upadłości) – restrukturyzacja przedsiębiorstwa prowadzona w ramach postępowania upadłościowego.
Reorganisatiewaarde
Reorganisatiewaarde (wartość reorganizacyjna) – wartość przedsiębiorstwa przy założeniu kontynuacji działalności po restrukturyzacji.
Repertorium
Repertorium (repertorium) – rejestr prowadzony przez notariusza lub komornika zawierający wykaz sporządzonych aktów.
Repliek
Repliek (replika) – pismo procesowe powoda stanowiące odpowiedź na odpowiedź pozwanego w postępowaniu cywilnym.
Reproductie
Reproductie (reprodukcja) – zwielokrotnienie utworu w kontekście prawa autorskiego.
Reproductierecht
Reproductierecht (prawo do reprodukcji) – wyłączne prawo twórcy do zwielokrotniania swojego utworu.
Reprorecht
Reprorecht (prawo reprograficzne) – prawo do kopiowania fragmentów utworów w celach edukacyjnych lub zawodowych za opłatą.
Reputatieschade
Reputatieschade (szkoda reputacyjna) – uszczerbek na dobrym imieniu osoby lub firmy spowodowany działaniem osoby trzeciej.
Requisitoir
Requisitoir (mowa końcowa prokuratora) – wystąpienie prokuratora na zakończenie rozprawy karnej z żądaniem kary.
Res
Res (rzecz) – łaciński termin prawniczy oznaczający przedmiot materialny będący obiektem praw majątkowych.
Res iudicata
Res iudicata (powaga rzeczy osądzonej) – zasada, że sprawa prawomocnie rozstrzygnięta nie może być ponownie sądzona.
Res nullius
Res nullius (rzecz niczyja) – rzecz nieposiadająca właściciela, którą można nabyć przez zawłaszczenie.
Reservefonds
Reservefonds (fundusz rezerwowy) – fundusz gromadzony na przyszłe wydatki lub nieprzewidziane koszty.
Reservering
Reservering (rezerwa) – odłożenie środków finansowych na określony cel lub przyszłe zobowiązania.
Recreatiewoning
Recreatiewoning (dom rekreacyjny) – nieruchomość przeznaczona do wypoczynku, a nie do stałego zamieszkania.
Rectificatie
Rectificatie (sprostowanie) – żądanie publicznego sprostowania nieprawdziwych lub szkodliwych informacji.
Reddingspoging
Reddingspoging (próba ratowania) – działanie mające na celu ograniczenie szkody lub udzielenie pomocy osobie w niebezpieczeństwie.
Redelijk vermoeden
Redelijk vermoeden (uzasadnione podejrzenie) – oparte na faktach przypuszczenie, że popełniono przestępstwo.
Redelijke kosten
Redelijke kosten (uzasadnione koszty) – koszty pozostające w rozsądnej proporcji do celu, na który zostały poniesione.
Redelijkheid en billijkheid
Redelijkheid en billijkheid (zasady rozsądku i słuszności) – fundamentalna zasada holenderskiego prawa cywilnego korygująca stosowanie przepisów.
Referte
Referte (odwołanie się do sądu) – stanowisko procesowe polegające na pozostawieniu decyzji sądowi bez zajmowania stanowiska.
Reflexwerking
Reflexwerking (działanie refleksowe) – analogiczne stosowanie przepisów ochronnych do sytuacji formalnie nieobjętych ich zakresem.
Reformatio in peius
Reformatio in peius (zmiana na gorsze) – zakaz pogorszenia sytuacji strony odwołującej się w wyniku postępowania odwoławczego.
Regiebasis
Regiebasis (rozliczenie kosztów rzeczywistych) – metoda rozliczania usług na podstawie faktycznie poniesionych kosztów i czasu pracy.
Regieovereenkomst
Regieovereenkomst (umowa rozliczeniowa) – umowa, w której wynagrodzenie jest ustalane na podstawie rzeczywistych kosztów wykonania.
Register
Register (rejestr) – urzędowy lub publiczny wykaz, w którym odnotowywane są określone fakty prawne.
Registerplicht
Registerplicht (obowiązek rejestracji) – prawny obowiązek wpisu określonych danych do urzędowego rejestru.
Registratiesysteem
Registratiesysteem (system rejestracji) – zorganizowany system służący do gromadzenia i przechowywania danych.
Regres
Regres (regres) – prawo do odzyskania wypłaconego odszkodowania lub kosztów od osoby odpowiedzialnej za szkodę.
Regresmogelijkheid
Regresmogelijkheid (możliwość regresu) – prawna możliwość dochodzenia zwrotu zapłaconych kwot od współdłużnika.
Regresrecht
Regresrecht (prawo regresu) – ustawowe prawo do dochodzenia zwrotu wypłaconego odszkodowania od strony odpowiedzialnej.
Regresvordering
Regresvordering (roszczenie regresowe) – żądanie zwrotu kwot wypłaconych za osobę trzecią, skierowane do tej osoby.
Rehabilitatie
Rehabilitatie (rehabilitacja) – przywrócenie praw i dobrego imienia osobie po skazaniu karnym lub niesłusznym oskarżeniu.
Reisovereenkomst
Reisovereenkomst (umowa o podróż) – umowa, w której organizator zobowiązuje się do zorganizowania podróży.
Rekening en verantwoording
Rekening en verantwoording (rozliczenie i sprawozdanie) – obowiązek złożenia sprawozdania z prowadzonego zarządu lub administracji.
Rekening-courant
Rekening-courant (rachunek bieżący) – rachunek bankowy służący do codziennych transakcji płatniczych.
Rekening-courant in faillissement
Rekening-courant in faillissement (rachunek bieżący w upadłości) – zasady traktowania wzajemnych rozliczeń przy upadłości.
Rekest
Rekest (wniosek/petycja) – pismo procesowe skierowane do sądu w formie wniosku o wydanie określonego rozstrzygnięcia.
Rechtsbijstand
Rechtsbijstand (pomoc prawna) – profesjonalna pomoc prawna w dochodzeniu praw i interesów prawnych.
Rechtsbijstand in strafzaken
Rechtsbijstand in strafzaken (pomoc prawna w sprawach karnych) – prawo podejrzanego do obrońcy w postępowaniu karnym.
Rechtsbijstandverzekering
Rechtsbijstandverzekering (ubezpieczenie ochrony prawnej) – ubezpieczenie pokrywające koszty pomocy prawnej.
Rechtsbronnen
Rechtsbronnen (źródła prawa) – źródła, z których wywodzi się prawo: ustawy, traktaty, orzecznictwo i zwyczaje.
Rechtsgebied
Rechtsgebied (dziedzina prawa) – wyodrębniony obszar prawa, np. prawo cywilne, karne lub administracyjne.
Rechtsgevolg
Rechtsgevolg (skutek prawny) – konsekwencja prawna wynikająca z określonego zdarzenia prawnego lub czynności prawnej.
Rechtsgrond
Rechtsgrond (podstawa prawna) – przepis prawa lub zasada stanowiąca fundament roszczenia lub decyzji.
Rechtshulp
Rechtshulp (pomoc prawna międzynarodowa) – wzajemna pomoc prawna między państwami w sprawach karnych.
Rechtshulpverdrag
Rechtshulpverdrag (umowa o pomocy prawnej) – traktat między państwami regulujący wzajemną pomoc prawną w sprawach karnych.
Rechtsmacht
Rechtsmacht (jurysdykcja) – uprawnienie sądu do rozpoznawania i rozstrzygania określonej sprawy.
Rechtsmiddel
Rechtsmiddel (środek odwoławczy) – prawny środek umożliwiający zaskarżenie orzeczenia sądowego.
Rechtsmiddelen curator
Rechtsmiddelen curator (środki prawne syndyka) – uprawnienia syndyka do wnoszenia środków odwoławczych w imieniu masy upadłości.
Rechtspersoon
Rechtspersoon (osoba prawna) – podmiot niebędący osobą fizyczną, posiadający zdolność prawną, np. spółka BV lub stowarzyszenie.
Rechtspersoonlijkheid
Rechtspersoonlijkheid (osobowość prawna) – cecha podmiotu, dzięki której może on być nośnikiem praw i obowiązków.
Rechtspleging
Rechtspleging (wymiar sprawiedliwości) – sposób, w jaki prawo jest stosowane i egzekwowane przez organy sądowe.
Rechtspraak
Rechtspraak (orzecznictwo/sądownictwo) – ogół instytucji sądowych i wydawanych przez nie orzeczeń w Holandii.
Rechtstreekse werking
Rechtstreekse werking (bezpośrednia skuteczność) – zasada, że przepisy traktatów lub prawa UE bezpośrednio przyznają prawa obywatelom.
Rechtsverhouding
Rechtsverhouding (stosunek prawny) – regulowany prawem stosunek między dwoma lub więcej podmiotami.
Rechtsverkrachting
Rechtsverkrachting (pogwałcenie prawa) – rażące naruszenie lub nadużycie prawa przez organ władzy lub stronę postępowania.
Rechtsverwerking
Rechtsverwerking (utrata prawa) – utrata możliwości dochodzenia prawa z powodu własnego zachowania wzbudzającego zaufanie drugiej strony.
Rechtszekerheid
Rechtszekerheid (pewność prawa) – zasada, że prawo musi być przewidywalne, jasne i stabilne dla obywateli.
Recidive
Recidive (recydywa) – ponowne popełnienie przestępstwa po wcześniejszym skazaniu, wpływające na zaostrzenie kary.
Reclameren
Reclameren (reklamować) – zgłoszenie wady towaru lub usługi sprzedawcy w celu dochodzenia roszczeń.
Reconventie
Reconventie (powództwo wzajemne) – roszczenie wzajemne pozwanego wobec powoda zgłoszone w tej samej sprawie sądowej.
ROZ-model
ROZ-model (model ROZ) – standardowa umowa najmu opracowana przez Radę ds. Nieruchomości (Raad voor Onroerende Zaken) w Holandii.
Raad van Europa
Raad van Europa (Rada Europy) – międzynarodowa organizacja zajmująca się ochroną praw człowieka i demokracji w Europie.
Raad van State
Raad van State (Rada Stanu) – najwyższy organ doradczy rządu holenderskiego, pełniący również funkcję najwyższego sądu administracyjnego.
Raad van bestuur
Raad van bestuur (zarząd) – organ zarządzający spółką lub instytucją, odpowiedzialny za bieżące kierowanie jej działalnością.
Raad van commissarissen
Raad van commissarissen (rada nadzorcza) – organ nadzorujący działalność zarządu spółki w holenderskim prawie spółek.
Raad voor de Kinderbescherming
Raad voor de Kinderbescherming (Rada Ochrony Dzieci) – holenderski organ państwowy chroniący prawa i interesy dzieci w postępowaniach prawnych.
Raadkamer
Raadkamer (posiedzenie niejawne) – zamknięte posiedzenie sądu, na którym rozpatrywane są określone wnioski procesowe.
Raadsman
Raadsman (obrońca) – adwokat reprezentujący podejrzanego lub oskarżonego w postępowaniu karnym w Holandii.
Raamovereenkomst
Raamovereenkomst (umowa ramowa) – umowa określająca ogólne warunki współpracy, na podstawie której zawierane są szczegółowe zamówienia.
Rang van een vordering
Rang van een vordering (kolejność wierzytelności) – pozycja wierzytelności w hierarchii zaspokajania wierzycieli.
Rangorde
Rangorde (kolejność zaspokajania) – hierarchia, według której wierzyciele są zaspokajani przy egzekucji lub upadłości dłużnika.
Rangregeling
Rangregeling (postępowanie o ustalenie kolejności) – sądowe postępowanie ustalające kolejność zaspokajania wierzycieli.
Ratificatie
Ratificatie (ratyfikacja) – formalne zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez państwo, nadające jej moc prawną.
Ratio decidendi
Ratio decidendi (uzasadnienie rozstrzygnięcia) – kluczowy argument prawny stanowiący podstawę orzeczenia sądowego.
Ratio legis
Ratio legis (cel ustawy) – zamiar i cel, jaki przyświecał ustawodawcy przy tworzeniu danego przepisu prawnego.
Re-integratieplicht
Re-integratieplicht (obowiązek reintegracji) – obowiązek pracodawcy i pracownika współpracy przy powrocie do pracy po chorobie.
Reanimatie
Reanimatie (reanimacja) – medyczna czynność przywracania funkcji życiowych, prawnie istotna w kontekście oświadczeń woli pacjenta.
Rebus sic stantibus
Rebus sic stantibus (w danych okolicznościach) – zasada prawna pozwalająca na zmianę umowy przy istotnej zmianie okoliczności.
Recht aan order
Recht aan order (prawo na zlecenie) – wierzytelność, która może być przeniesiona na inną osobę poprzez indos na dokumencie.
Recht van overpad
Recht van overpad (służebność przejścia) – prawo do przechodzenia przez cudzą nieruchomość w celu dotarcia do własnej posesji.
Rechtbank
Rechtbank (sąd rejonowy) – sąd pierwszej instancji w Holandii rozpatrujący sprawy cywilne, karne i administracyjne.
Rechtbank (insolventie)
Rechtbank insolventie (sąd upadłościowy) – sąd właściwy do ogłaszania upadłości i prowadzenia postępowań oddłużeniowych.
Rechter-commissaris (faillissement)
Rechter-commissaris (sędzia-komisarz) – sędzia nadzorujący przebieg postępowania upadłościowego i zarządzanie masą upadłości.
Rechtmatige daad
Rechtmatige daad (czyn zgodny z prawem) – działanie, które jest zgodne z obowiązującym prawem i nie stanowi naruszenia norm.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid (legalność) – zgodność działania lub decyzji z obowiązującym prawem i normami prawnymi.
Potrzebujesz porady prawnej?
Umów się na bezpłatną konsultację z jednym z naszych specjalistów